ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ
 
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ
1
Γλυπτική
ΚΟΡΗ ΑΡΧΑΪΚΗ
 
Υλικό: μάρμαρο
Έτος δημιουργίας: 6ος αιώνας π.Χ.
Τόπος διατήρησης: Μουσείο Ακρόπολης, Αθήνα
Διαστάσεις: ύψος 122 εκ.
 
  
 
Σύντομο ιστορικό:
Η αρχαϊκή περίοδος στην ελληνική γλυπτική (700-490 π.Χ.) θεωρείται σημαντική, γιατί κατά τη διάρκειά της, καθώς και κατά την κλασική περίοδο, διαμορφώνονται και τελειοποιούνται τα χαρακτηριστικά των αγαλμάτων της αρχαίας ελληνικής τέχνης. Τη γλυπτική των αρχαϊκών χρόνων χαρακτηρίζουν δύο τύποι αγαλμάτων: οι γυμνοί Κούροι, που παριστάνουν νέους άντρες, και οι Κόρες με τις πτυχωτές ενδυμασίες, που παριστάνουν νέες γυναίκες.
Τα γλυπτά αυτά λαξεύονταν περίοπτα (δηλαδή από όλες τις πλευρές) κυρίως σε μάρμαρο και στήνονταν σε βάθρα. Είχαν σκαλισμένες στο βάθρο αφιερωματικές επιγραφές και κάποιες φορές το όνομα του γλύπτη που τα δημιούργησε. Κατασκευάζονταν ως αφιερώματα σε θεότητες ή ως αναμνηστικά.
Ο τρόπος με τον οποίο αποδίδονται τα χαρακτηριστικά στις Κόρες είναι τυποποιημένος. Οι Κόρες στέκονται σε όρθια στάση και απεικονίζονται πάντα μετωπικά. Στα χείλη τους έχουν ένα χαρακτηριστικό αχνό χαμόγελο, το λεγόμενο «αρχαϊκό χαμόγελο». Το αριστερό χέρι σε γροθιά εφάπτεται στον μηρό ή σηκώνει το ένδυμα, ενώ το δεξί, λυγισμένο σε ορθή γωνία, προσφέρει συνήθως λουλούδια, φρούτα ή πουλιά. Το ένα πόδι τους προβάλλει ελαφρώς μπροστά και μας δίνει την αίσθηση της κίνησης. Τα αγάλματα αυτά ήταν συνήθως διακοσμημένα με χρώμα, έτσι ώστε να μοιάζουν πιο φυσικά. Χαρακτηριστικό ένδυμα της Κόρης είναι ο ιωνικός χιτώνας*. Η συγκεκριμένη Κόρη που παρουσιάζουμε (αρ. 685) βρέθηκε το 1888 κοντά στον Παρθενώνα και σήμερα εκτίθεται στο Μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα.
 
Παρουσίαση του έργου:
Το μαρμάρινο αυτό άγαλμα παριστάνει μια Κόρη της ύστερης αρχαϊκής εποχής, του 500 π.Χ. περίπου, και αποτελεί δείγμα υψηλής καλλιτεχνικής ευαισθησίας. Σε σχέση με τις προηγούμενες χρονικά Κόρες με το εμφανές αρχαϊκό χαμόγελο η μορφή αυτή μοιάζει περισσότερο σοβαρή. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου είναι απλά και πιο ώριμα σχεδιασμένα. Η περίτεχνη και κομψή κόμη, η οποία ήταν βαμμένη με κόκκινο χρώμα, καταλήγει σε βοστρύχους που φτάνουν σχεδόν έως τη μέση της. Τα κυματιστά μαλλιά περνούν πίσω από τα αυτιά και σχηματίζουν στο κάθε στήθος από τέσσερις πλεξούδες. Η Κόρη φορά ζωγραφιστή ταινία στα μαλλιά και σκουλαρίκια, ενώ τα ενδύματά της αποδίδονται τέλεια, γεγονός ενδεικτικό των δυνατοτήτων που είχαν αναπτύξει οι γλύπτες της εποχής πειραματιζόμενοι με την επιφάνεια των πτυχώσεων.
Το εσωτερικό ένδυμα, που φαίνεται από τον αριστερό ακάλυπτο ώμο, είναι σκαλισμένο με ρηχές και κυματιστές γραμμές. Πάνω από αυτό η Κόρη φορά ιωνικό χιτώνα, χρωματισμένο με σκούρο πράσινο χρώμα. Πάνω από τον χιτώνα φορά το ιμάτιο* ή μανδύα, πράσινα χρωματισμένο και διαγώνια ριγμένο στο επάνω μέρος του σώματος. Οι πτυχώσεις συγκεντρώνονται στην αριστερή πλευρά, έτσι ώστε να φαίνονται οι κνήμες και οι πτυχές του ποδόγυρου.
Το αριστερό χέρι της Κόρης τείνει μπροστά, λυγισμένο προς το στήθος σε ορθή γωνία, και φορά βραχιόλι. Κρατούσε κάποια προσφορά ή ένα πουλί. Το δεξί χέρι, που δε σώζεται ολόκληρο, ήταν πιθανώς ένθετο και –αντίθετα από τις περισσότερες Κόρες– δεν κρατά το ιμάτιο, αλλά προβάλλει μπροστά λυγισμένο στον αγκώνα.
Η έκφραση του προσώπου της, αλλά και η στάση του σώματός της είναι επιβλητικές.
Η ποιότητα του γλυπτού αυτού –και επομένως και το κόστος του– δείχνει την υψηλή κοινωνική θέση του δωρητή, η οποία αποτυπώνεται στα ενδύματα, στο περίτεχνο χτένισμα και στα κοσμήματα που φορά η Κόρη,.
 
ΓΩΣΣΑΡΙ
Ιμάτιο ή μανδύας:
Μάλλινο ένδυμα σε ορθογώνιο σχήμα που φοριέται εξωτερικά.
Ιωνικός χιτώνας:
Γυναικείο ένδυμα με λεπτή ύφανση, ελαφρύ και πλούσιο, το οποίο αγκαλιάζει το σώμα, με φαρδιά μανίκια, ποδόγυρο και ποικιλία πτυχώσεων.
 
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
1. Παρατηρήστε τη γυναικεία αυτή μορφή και περιγράψτε την.
 
2. Τι φοράει η Κόρη; Πώς είναι χτενισμένα τα μαλλιά της; Υπάρχει χτένισμα σαν το δικό της στη σημερινή εποχή;
 
3. Ποια είναι η στάση του σώματός της;
 
4. Από ποιο υλικό είναι φτιαγμένο αυτό το άγαλμα; Γιατί επέλεξαν οι γλύπτες αυτό το υλικό;
 
5. Ποιος νομίζετε ότι ήταν ο προορισμός αυτών των γλυπτών;
 
6. Πού θα μπορούσε να τοποθετηθεί σήμερα το έργο αυτό; Σε μουσείο, σε σπίτι, σε εξωτερικό χώρο; Με ποιον σκοπό;
 
7. Η συγκεκριμένη γυναικεία μορφή μπορεί να θεωρηθεί όμορφη στη σημερινή εποχή; Αιτιολογήστε την απάντησή σας.
 
8. Τα γλυπτά της αρχαϊκής περιόδου ήταν κατ’ εξοχήν χρωματισμένα. Μπορείτε να φανταστείτε το άγαλμα της συγκεκριμένης Κόρης χρωματισμένο; Με ποια χρώματα; Μπορείτε να το περιγράψετε;
 
9. Οι ιστορικοί και οι αρχαιολόγοι θεωρούν τους Κούρους και τις Κόρες σημαντικά γλυπτά για την εξέλιξη της γλυπτικής τέχνης. Μπορείτε να υποθέσετε τους λόγους;
 
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
1. Επισκεφθείτε το μουσείο και παρατηρήστε από κοντά Κούρους και Κόρες. Έπειτα συζητήστε στην τάξη για τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ των αγαλμάτων, αλλά και για τη γλυπτική πριν και μετά την εμφάνισή τους.
2. Προσπαθήστε να φανταστείτε τον χώρο στον οποίο θα ήταν τοποθετημένο ένα τέτοιο γλυπτό και δοκιμάστε να τον σχεδιάσετε μαζί με αυτό.
3. Σε φωτοτυπίες από Κόρες που θα σας δοθούν προσπαθήστε να χρωματίσετε με ξυλομπογιές τα ενδύματα, το πρόσωπο και τα μαλλιά τους.
 
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.Ανδρόνικος, Μ. (1987). Ακρόπολη. Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών.
2.Haslewood, J. (1995). Η ιστορία της δυτικής γλυπτικής. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
3.Janson, H.W. & Janson, A.F. (1987). History of art for young people. New York: Η.Ν. Αbrams.
4.Μπόρντμαν, Τζ. (1979). Αρχαία ελληνική τέχνη. Αθήνα: Εκδόσεις Υποδομή.
5.Mπρούσκαρη, Μ. (1974). Μουσείο Ακροπόλεως. Αθήνα: Εκδόσεις Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος.
6.Murrel, S. (ed.) (1998). Art: Α world history. London: Dorling Kindersley.
 
 1 / 30